Tưởng bản thân là “thiên tài”…

Theo các bác sĩ (BS) chuyên khoa, hoang đường tự cao là dạng hoang đường có khả năng thấy ở đa dạng bệnh tâm thần khác nhau, đa số là bị rối loạn lưỡng cực (có các pha hưng cảm – trầm cảm thất phải thường) với tỉ lệ khoảng 2/3. trong khoảng 10% người thông phải thường cũng có các “idea tự cao”, bổng nhiên đa số chưa đủ để hình thành hoang đường.

Làm khổ đa dạng người

Được gọi nôm na là bệnh “vĩ cuồng”, các người mắc dạng hoang đường tự cao phải thường quá tự đề cao bản thân, tưởng bản thân là thiên tài, vĩ nhân và có đa dạng hành động không có lợi cho bản thân, người thân quen và các người xung quanh.

Hoang tưởng tự cao khó nhận thấy do người xung quanh có khả năng nghĩ dễ dàng rằng họ quá cao ngạo. (Ảnh chỉ có tính diễn tả) Ảnh: HOÀNG TRIỀU
Hoang tưởng tự cao khó nhận thấy do người xung quanh có khả năng nghĩ dễ dàng rằng họ quá cao ngạo. (Ảnh chỉ có tính diễn tả) Ảnh: HOÀNG TRIỀU

Hoang tưởng tự cao phải thường gặp đa dạng ở các người thành công, có chỗ đứng cộng đồng, các doanh nhân… có hư hỏng về tâm thần. Theo ThS-BS Nguyễn Ngọc Quang, Giám đốc Trung tâm Pháp y tâm thần địa điểm TP HCM, hoang đường tự cao sẽ trở thành rất gian nguy nếu người mắc bệnh đang giữ địa vị cần chú trọng trong một cơ quan chính quyền, một công ty hay cơ quan nào đó bởi hoang đường có khả năng đưa họ đến các định đoạt “điên rồ”, “cười ra giọt lệ” và tác động đến đa dạng người. Trung tâm cũng từng ghi nhận giám định cho một số người hoang đường tự cao có các hành động xâm phạm luật định.

“Cách đây một ít tháng, có một đàn bà rất thành công trong lĩnh vực nh bị rối loạn tâm trí có hoang đường tự cao. Bình phải thường, bà vẫn làm việc rất hiệu năng và gần như không có hành động nào đáng ngại trong giao tiếp. Tuy nhiên, khi “đến cơn”, bà lại đi vay nợ các khoản tiền lớn và mang đi cho đa dạng người. Chuyện này chỉ người trong nhà biết tuy nhiên họ không có phương án nào ngăn cản” – BS Quang kể.

Một ca điển hình khác khiến vị BS này phải áp lực tìm phương án tiếp xúc là một TS, trưởng khoa một trường đại học danh tiếng ở TP HCM. Nghiện rượu và làm việc trong hiện trạng căng thẳng lâu dài, càng ngày ông càng bất phải thường, hay xen vào việc của người khác ở chỗ làm việc, không ngừng huyên thuyên rằng bản thân có đa dạng phát minh có khả năng “biến đổi nhân loại”. Tính khí ông cũng thất phải thường, dễ nổi giận, hoài nghi cả người nhà của bản thân. Chịu đựng ông đa dạng nhất vẫn là người vợ. Lo cho khỏe mạnh, công danh của chồng, bà khuyên ông đi khám thì bị mắng té tát với cái cớ “không BS nào đủ trình độ khám cho tôi”.

Đừng cố khuyên nhủ

Do người mắc hoang đường tự cao vẫn có khả năng sinh hoạt, làm việc, giao tiếp cộng đồng…, nhất là trong công đoạn hết cơn và back hiện trạng cân đối, cho nên người thân đôi khi không cảm nhận đúng mức hiện trạng bệnh của họ. Cho rằng người bệnh chỉ dễ dàng là “trái tính trái nết”, mắc chứng “nổ” hoặc ỷ thế có tiền, có chỗ đứng cho nên đâm ra tự mãn quá mức… cho nên đa dạng thân nhân tìm phương án khuyên nhủ người bệnh, thậm chí có khi đến các đơn vị giải đáp về hôn nhân người thân quen để tìm khuyến nghị.

“Nhờ người khác khuyên nhủ hay nhờ chuyên gia tâm lý tư hư hỏngu không hiệu năng nếu thật sự các loại đang mắc hoang đường tự cao. Không thể biến đổi nghĩ ngợi của bệnh nhân mà chỉ có phương án độc quyền để xử lí hoang đường là đến các bệnh viện tâm thần để BS chuyên khoa can thiệp bằng thuốc và tâm lý học lâm sàng. Hoang tưởng chỉ mất đi khi việc điều trị mở đầu có công dụng” – BS Trần Đình Phương, Phó Giám đốc Trung tâm Pháp y tâm thần địa điểm TP HCM, cảnh báo. Ông cũng để tâm việc người nhà cố khuyên bảo thay thế cho đưa bệnh nhân đi điều trị có khi còn làm hiện trạng bất ổn thêm bởi người bệnh rất bức xúc và có khả năng làm xấu thêm mối mối quan hệ với thân nhân. n

Không tự điều khiển được

Theo ThS-BS Nguyễn Ngọc Quang, cơn bệnh của người mắc hoang đường tự cao có khả năng điểm nhận biết ở công đoạn họ bỗng nhiên nhận thấy đời tươi tắn hẳn lên, rất hài hước với mọi người xung quanh và thấy cái gì cũng tốt đẹp. Lúc đó, họ dễ nhận thấy bản thân rất giàu có, tài giỏi, lúc nào cũng muốn bày tỏ, cứu hỗ trợ mọi người, từ đó sẵn sàng “rót” tiền của cho người khác hay cho các dự án đầu tư đa dạng bất hạnh. Thường người bệnh không tự điều khiển được hành động của bản thân, có khả năng họ bị chuộc lợi hay tự gây ra các rủi ro nghiêm trọng trong công đoạn “lên cơn” này.

ANH THƯ